ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు వర్షాభావ పరిస్థితులే నెలకొన్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అక్కడక్కడ చెదురుమదురు వర్షాలు కురిసినా, అనుకున్న స్థాయిలో వర్షాలు పడకపోవడంతో వర్షాకాలం ముగింపు దశకు చేరుతున్న కొద్దీ దేశంలోని రైతన్నల గుండెల్లో గుబులు మొదలవుతోంది. వాతావరణ శాఖ అంచనాల ప్రకారం సెప్టెంబర్‌ మూడో వారం నుంచి దేశంలో వాతావరణ పరిస్థితుల్లో మార్పులు వచ్చే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో బలపడుతున్న ‘ఎల్‌నినో’ ప్రభావం రబీ పంటల సాగుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌, కర్ణాటక, బిహార్‌ వంటి పలు రాష్ట్రాల్లో సాధారణం కంటే 27 నుంచి 45 శాతం వరకు తక్కువ వర్షపాతం నమోదైనట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. వర్షాకాలం ముగిసే సమయానికి కూడా వర్షాలు మొహం చాటేస్తే శీతాకాలంలో వేసే రబీ పంటల పరిస్థితి ఏమిటన్న ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.
సాధారణంగా రబీ సీజన్‌ సెప్టెంబర్‌లో ప్రారంభమవుతుంది. వర్షాలు ఆలస్యమైతే విత్తనాలు వేసే సమయం పెద్దగా మారకపోయినా, నేలలో తేమ శాతం గణనీయంగా తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. దేశంలోని ప్రధాన జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు గత ఏడాదితో పోలిస్తే మెరుగ్గా ఉన్నప్పటికీ, వ్యవసాయ అవసరాలకు నిరంతర నీటి లభ్యతపై ఆందోళన కొనసాగుతోంది.
వ్యవసాయంలో రబీ కాలం అత్యంత కీలకం. ముఖ్యంగా నేలలోని తేమపై ఆధారపడే గోధుమ, ఆవాలు తదితర పంటలు ఈసారి తీవ్ర ముప్పును ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్‌, హర్యానా రాష్ట్రాల్లో గోధుమల సాగు ఎక్కువగా ఉంటుంది. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్‌ ప్రాంతాల్లోని పంటలు కూడా భూమిలోని తేమపై ఆధారపడతాయి. నేల ఎండిపోతే వాటి దిగుబడులు గణనీయంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
అయితే ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఏర్పడే కరవు పరిస్థితులను కొంతవరకు తగ్గించగల ‘ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డైపోల్‌’ ఆశాకిరణంగా కనిపిస్తోందని ఎడిటోరియల్ ప్రస్తావిస్తోంది. హిందూ మహాసముద్రంలో సానుకూల మార్పుల వల్ల భారత్‌ వైపు వర్షపు మేఘాలు వచ్చే అవకాశం ఉంటుందని పేర్కొంటోంది. గతంలోనూ ఐఓడీ ప్రభావం ఎల్‌నినో పరిస్థితులను కొంతవరకు తగ్గించిన ఉదాహరణలను ప్రస్తావించింది.
అయితే ఈ ప్రభావం వర్షాకాలానికే పరిమితమయ్యే అవకాశం ఉండటంతో ఎండిపోయిన జలాశయాలు, తగ్గిపోయిన భూగర్భ జలాలను ఎంతవరకు భర్తీ చేయగలదన్నది అనుమానంగానే ఉంది. అక్టోబర్‌, నవంబర్‌ నెలల్లో నేలలో తేమ శాతం పెరగకపోతే రబీ పంటల విస్తీర్ణం తగ్గడంతో పాటు దిగుబడులు కూడా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. దాని ప్రభావం గోధుమలు, పప్పుధాన్యాలు, వంటనూనెల సరఫరాపై పడితే ధరలు పెరిగే పరిస్థితి రావచ్చని ఎడిటోరియల్ హెచ్చరిస్తోంది.
మరోవైపు తెలంగాణలోనూ కరవు పరిస్థితులు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. వర్షాభావం కారణంగా పంటల సాగు గణనీయంగా తగ్గింది. బావులపై ఆధారపడి సాగు చేసిన పంటలకు కూడా నీటి కొరత ఏర్పడింది. భూగర్భజలాలు పడిపోవడంతో బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి. ఎండిపోతున్న పంటలను కాపాడుకునేందుకు రైతులు కొత్త బోర్లు వేయిస్తున్నప్పటికీ అనేక ప్రాంతాల్లో నీరు లభించని పరిస్థితి నెలకొంది.
వర్షాభావ పరిస్థితులు మరికొంతకాలం కొనసాగితే పంటలపై ఆశలు వదులుకోవాల్సి వస్తుందని రైతులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. రాష్ట్రంలో సాధారణంగా సాగయ్యే విస్తీర్ణంతో పోలిస్తే ఈ ఏడాది సాగు విస్తీర్ణం తగ్గినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రధాన పంటల్లోనూ సాగు విస్తీర్ణం తగ్గినట్లు ఎడిటోరియల్ పేర్కొంటోంది.
వర్షాలు సమృద్ధిగా కురవకపోతే ఖరీఫ్‌ పంటలపైనే కాకుండా రానున్న రబీ సీజన్‌పైనా దాని ప్రభావం పడనుంది. రైతుల ఆదాయంతో పాటు ఆహార ధాన్యాల సరఫరా, ధరలపైనా దీని ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
వర్షాలు ముఖం చాటేస్తున్న ఈ సమయంలో రైతుల ఆశలు ఆకాశం వైపే చూస్తున్నాయి. సెప్టెంబర్‌ మిగిలిన రోజుల్లోనైనా వర్షాలు కురిసి భూమికి తేమను, జలాశయాలకు నీటిని, అన్నదాతలకు భరోసాను అందించాల్సిన అవసరం ఉంది.
'వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న రైతులు.. రబీ సాగుపై పెరుగుతున్న ఆందోళన'
— ఆనంద్‌రావు
సంపాదకులు, అభ్యుదయం
